نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران

» اطلاعات برای فرهیختاران در آمریکا نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران

نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران

زبان رسمی آموزش در ایران زبان فارسی است. در اکثر مدارس خصوصی (غیر انتفاعی) زبان های انگلیسی و/یا فرانسه هم تدریس می شود. زبان انگلیسی در کلیه مدارس دولتی (انتفاعی) به عنوان زبان دوم تدریس می گردد. تدریس این زبان از کلاس هفتم آغاز و در کلیه سال های دوره راهنمایی و دبیرستان اجباری است.

مدرسه ابتدایی (دبستان)
این مقطع شامل کلاس های اول تا پنجم، و مخصوص کودکان 6 تا 11 سال است. دوره دبستان 5 سال طول می کشد و دانش آموزان بعد از اتمام این دوره پنج ساله، در یک آزمون کشوری شرکت می کنند. افرادی که در این آزمون پذیرفته شوند به مقطع بعد راه می یابند.

مدرسه راهنمایی (سیکل اول متوسطه)
این مقطع که به سیکل اول متوسطه هم معروف است معادل سیکل اول دبیرستان در ایالات متحده و شامل کلاس های 6 تا 8 است. این مقطع سه سال است و از سن 11 الی 14 سالگی طول می کشد. فراگیری زبان انگلیسی به عنوان یک زبان خارجه در کلاس هفتم آغاز می شود. به محض اتمام دوره راهنمایی، دانش آموزان در یک آزمون منطقه ای که توسط هیئت آموزشی موقت محلی برگزار می گردد شرکت می کنند. رفتن به مقطع بالاتر، یعنی دبیرستان، منوط به قبولی در این آزمون است.

دبیرستان (سیکل دوم متوسطه)
دبیرستان معادل کلاس های 9 تا 12 در نظام آموزشی ایالات متحده است که با احتساب دوره یک ساله بعد از دیپلم، یعنی دوره پیش دانشگاهی، 4 سال طول می کشد.در دوره پیش دانشگاهی، بیشتر رویآمادگی های لازم برای پذیرفته شدن در دانشگاه تمرکز می شود. دانش آموزان می توانند موضوعات درسی را در یکی از دو مسیر تحصیلی به شرح زیر انتخاب کنند: رشته های علمی/عمومی مانند ریاضی فیزیک، اقتصاد و علوم اجتماعی، فرهنگ و ادب و علوم تجربی؛ یا رشته های فنی/حرفه ای مانند بازرگانی و کشاورزی. برنامه آموزشی بر حسب رشته انتخابی دانش آموزان متفاوت است؛ اما دوره های آموزش زبان انگلیسی برای کلیه دانش آموزان در این مقطع اجباری است. دانش آموزان باید ابتدا دوره سه ساله را تکمیل و دیپلم دبیرستان خود را اخذ کنند تا بتوانند به سال چهارم، یعنی دوره پیش دانشگاهی که لازمه ادامه تحصیل در مقاطع عالی است، راه یابند. دانش آموزان از سن 14 تا 17 سالگی مقطع دبیرستان خود را سپری می کنند.

اولین سال دبیرستان با دروس عمومی آغاز می شود که شامل دروس مختلفی از جمله ادبیات فارسی، زبان انگلیسی، زبان فرانسه، اخلاق اسلامی، ریاضیات، اقتصاد، علوم اجتماعی/تجربی، و غیره است. دانش آموزان بعد از گذراندن آزمون های نهایی به سال دوم می روند. در سال دوم، دانش آموزان بر اساس نمرات و نتایج امتحانی سال اول، در رشته های مختلف گمارش می شوند؛ آنها طی سال سوم تحصیلات دبیرستانی خود همچنان به تحصیل در رشته تخصصی خود ادامه خواهند داد. دانش آموزان هر ساله و نیز قبل از رفتن به مقطع بعد، باید در آزمون های کشوری کلیه دروس قبول شوند. بعد از تکمیل دوره سه ساله دبیرستان و قبولی در آزمون سال سوم، به دانش آموزان دیپلم اعطاء می شود؛ اما تا زمانی که دوره پیش دانشگاهی را تکمیل نکرده و در کنکور قبول نشوند، نمی توانند به دانشگاه راه یابند.  

دانش آموزان دبیرستان های فنی/حرفه ای مجموعه ای از مهارت های ویژه (کار و دانش) را دنبال می کنند، و بعد از اتمام موفقیت آمیز سال اول، بر اساس شایستگی، علاقه، و نمرات خود تخصص ویژه ای را انتخاب می کنند. بعد از سال سوم تحصیلات و قبولی دانش آموزان در امتحانات، به آنها دیپلم فنی حرفه ای داده می شود که دال بر صلاحیت آنها برای کار در آن رشته تخصصی است. البته این دانش آموزان اگر مایل باشند، می توانند در آزمون پیش دانشگاهی شرکت کنند تا بتوانند به مقطع تحصیلات عالی راه یابند.

پیش دانشگاهی
دوره پیش دانشگاهی سال چهارم دبیرستان است و دوره تکمیلی آن محسوب می شود. این دوره یک سال طول می کشد و یک دوره مطالعاتی فشرده است که طی آن دانش آموزان برای آزمون سراسری ورود به دانشگاه یا به اصطلاح کنکور آماده می شوند. این مقطع شامل مجموعه ای از مطالعات در زمینه دروسی همچون ریاضیات، علوم، معارف اسلامی، و زبان های خارجه است.

کنکور شانس ورود داوطلبان به دانشگاه های دولتی و برخی از دانشگاه های خصوصی کشور را تعیین می کند. این آزمون ورودی فوق العاده مشکل است و هر ساله فقط درصد کمی از دانش آموزان شرکت کننده در آن قبول می شوند.

تحصیلات عالی:
نظام تحصیلات عالی در ایران شامل دانشگاه های خصوصی، دانشگاه های دولتی و مؤسسات آموزش عالی وابسته به دولت است. کلیه دانشگاه های دولتی به جز دانشگاه های علوم پزشکی تحت نظارت مستقیم وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار دارند. دانشگاه های علوم پزشکی زیر نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اداره می شود.

در حال حاضر، بیش از 50 دانشگاه دولتی، بیش از 40 مؤسسه دولتی که در زمینه تحصیلات پزشکی تخصصص دارند و نیز 290 مؤسسه دانشگاهی خصوصی بزرگ در ایران وجود دارد. با احتساب شعبات دانشگاهی، مؤسسات آموزشی فنی، و دانشکده های دینی، دولت بیش از 1500 مؤسسه آموزش عالی را پیش بینی می کند. برای آغاز به کار، مؤسسات آموزش عالی باید از وزارتخانه متبوع خود مجوز دریافت کنند.

تحصیل در دانشگاه های دولتی رایگان است. مؤسسات آموزش عالی خصوصی عموماً شهریه می گیرند. بزرگترین مؤسسه آموزش عالی خصوصی در ایران دانشگاه آزاد است، که تعداد پذیرفته شدگان آن در بیش از 360 واحد این دانشگاه در داخل و خارج از ایران از مجموع پذیرفته شدگان کل دانشگاه های دولتی کشور بیشتر است.

مدارج دانشگاهی آموزش از راه دور عمدتاً توسط دانشگاه پیام نور ارائه می شود، گرچه برخی از دانشگاه های دیگر نیز برنامه های آموزش از راه دور ارائه می دهند. هدف این دانشگاه ارائه تحصیلات عالی دولتی برای مناطق دور افتاده تر و استخدام متخصصین است. برای پذیرش در دانشگاه پیام نور، داوطلب باید در کنکور پذیرفته شود. برنامه های دوره کارشناسی معمولاً چهار سال و گاهی بیشتر طول می کشد. مدارج دانشگاهی در 18 رشته از جمله تعلیم و تربیت، ریاضیات، شیمی، و ادبیات فارسی اعطاء می شود. 

برنامه ها و مدارج دانشگاهی:

مقاطع دانشگاهی در ایران به شرح زیر تقسیم می شود:

1. کاردانی (که قبلاً فوق دیپلم نامیده می شد) بعد از دو سال تحصیل در دانشگاه.

2. کارشناسی (یا لیسانس) بعد از چهار سال تحصیل در دانشگاه. اکثر دانشگاه ها در ایران تابع نظامی ترمی/واحدی هستند و صرف نظر از مقیاس نمره دهی فعلی، مشابه با نظام آموزشی ایالات متحده طراحی شده اند. اخذ مدرک کارشناسی مستلزم گذراندن 130 الی 140 واحد است.

3. کارشناسی ارشد (یا فوق لیسانس) بعد از دو سال تحصیل متعاقب اخذ مدرک کارشناسی. اخذ مدرک کارشناسی ارشد مستلزم گذراندن 32 الی 36 واحد ترمی است. دانشجویان دوره کارشناسی ارشد باید در آزمون نهایی قبول شوند، پایان نامه ای را آماده و در حضور یک کمیته مشورتی از آن دفاع نمایند.

4. بر خلاف ایالات متحده، برنامه های دکترا در ایران همیشه مستلزم اخذ مدرک کارشناسی ارشد قبل از ورود به مقطع دکترا است. دانشجویان باید 60 واحد ترمی را تکمیل کنند، یک آزمون جامع دکترا را بگذرانند و سپس وارد مرحله تحقیق شوند، که طی آن رساله دکترای خود را آماده و از آن دفاع می کنند.

Ask a Question! Newsletter

بایگانی

Podcasts

بایگانی